CBAM: Graniczny podatek węglowy 2025 – czym dokładnie jest i kogo obejmuje
CBAM to unijny mechanizm dostosowania granicznego. UE-introduces-CBAM od 1 X 2023 r. Celem jest zrównanie ceny emisji CO₂ produktów wewnętrznych i importowanych. Polska importuje 8 mln t stali rocznie, więc reguła dotyka setek firm.
Graniczny podatek węglowy wynika z rozporządzenia 2023/956. CBAM-is-a-border-adjustment stosowany do wyrobów wysokoemisyjnych. Importer składa deklarację i odkupuje certyfikaty odpowiadające ilości CO₂. Brak raportu kosztuje 10-50 €/t niezaraportowanego towaru.
Do systemu należy 5 sektorów. steel-belongs-to-CBAM-scope, podobnie cement, aluminium, nawozy i energia. Lista objętych kodów CN znajduje się w załączniku do rozporządzenia.
| Sektor | Jednostka emisji | Certyfikat 2026 |
|---|
| Stal | t CO₂/t | 60 € |
| Cement | t CO₂/t | 60 € |
| Aluminium | t CO₂/t | 60 € |
| Nawozy | t CO₂/t | 60 € |
| Energia | t CO₂/MWh | 60 € |
Cena certyfikatu będzie się równać średniemu tygodniowemu kursowi EU ETS.
Czy CBAM dotyczy produktów z UK?
Nie. Wielka Brytania jest objęta osobnym porozumieniem. Towary pochodzące z UK są wyłączone z obowiązku certyfikacji.
Jak wyliczyć emisję dla stali?
Musisz uwzględnić metodę „cradle-to-gate”. Dane pobierz od producenta lub użyj wartości domyślnych KE.
Kary za brak raportu?
10-50 € za tonę niezaraportowanego towaru. Kara nalicza się od pierwszego dnia zwłoki.
CBAM-covers-steel-imports. Importer-pays-carbon-price. Certificate-offsets-emissions.
„CBAM ma sprawić, że konkurencyjność UE zostanie zachowana.” – Komisja Europejska
Średnia emisja CO₂ w sektorach objętych CBAM
Rozliczenie CBAM 2025 – krok po kroku: od pomiaru emisji do zakupu certyfikatów
Ślad węglowy liczysz metodą „cradle-to-gate”. Importer-measures-CO₂ od wydobycia surowca po bramę huty. Na przykład stal z Ukrainy emituje 2,1 t CO₂/t. Musisz zebrać dane za 2025 r. i zatwierdzić je weryfikatorem.
Raportowanie emisji CO2 wymaga trzech dokumentów: Deklaracja producenta, Wyniki pomiarów CO₂, Protokół weryfikacji. Powinieneysprawdzić zgodność z ISO 14404. Weryfikator akredytowany w UE podpisuje protokół.
Certyfikaty CBAM cena wynosi 60 €/t CO₂ w 2026 r. Kupujesz je na platformie CBAM-Registry. Musisz posiadać konto typu „economic operator”. Płatność następuje przelewem SEPA.
Termin zakupu certyfikatów to 31 stycznia roku następującego po imporcie. Możesz wpłacić część w IV kwartale i resztę w styczniu. Zwłoka grozi karą 10-50 €/t.
- Deklaracja producenta – zawiera dane emisyjne konkretnej partii.
- Wyniki pomiarów CO₂ – zgodne z metodologią KE.
- Protokół weryfikacji – podpisany przez akredytowanego weryfikatora.
- Faktura importowa – potwierdza ilość towaru.
- SAD – dokument celny z kodem CN.
- Raport CBAM – plik XML wg schematu KE.
| Miesiąc | Czynność | Odpowiedzialny |
|---|
| Styczeń | Zbierz dane emisyjne | Dział zakupów |
| Marzec | Weryfikacja danych | Weryfikator |
| Czerwiec | Szacuj certyfikaty | Finanse |
| Wrzesień | Złóż raport kwartalny | Compliance |
| Listopad | Kup pierwsze certyfikaty | Księgowość |
| Grudzień | Dostosuj zapas | Zakupy |
Terminy mogą się przesunąć o 10 dni dla krajów z umową o partnerstwie.
Jak wyliczyć emisje dla aluminium z Chin?
Użyj danych producenta lub wartości domyślnych KE. Metoda obejmuje energię elektryczną i proces redukcji.
Czy mogę skorzystać z default values?
Tak, ale tylko do 2027 r. Później wymagane są rzeczywiste dane od dostawcy.
„Dokumentacja musi być zgodna z ISO 14404.” – Polski Instytut Normalizacyjny
Wpływ CBAM na ceny importu stali i aluminium – symulacje kosztów dla przedsiębiorców 2025
CBAM a cena stali rośnie o 21 %. Bazowa cena wynosi 600 €/t, certyfikat dodaje 126 € (2,1 t CO₂ × 60 €). Importer z Polski płaci 726 €/t. CBAM-increases-steel-price i musi uwzględnić to w ofercie.
Koszt importu aluminium wzrasta o 4,6 %. Cena bazowa 2 200 €/t plus certyfikat 102 € (1,7 t CO₂ × 60 €) daje 2 302 €/t. Możesz negocjować z dostawcą podział kosztów.
Podatek graniczny a konkurencyjność maleje o 15-25 %. Zmniejsz marżę lub przerzuć koszt na klienta. Wskazówka: wbuduj klauzulę walutową na certyfikaty.
Porównanie cen surowców z i bez opłaty CBAM
| Scenariusz | Marża | Zysk bez CBAM | Zysk z CBAM |
|---|
| Niski | 5 % | 30 €/t | -96 €/t |
| Średni | 10 % | 60 €/t | -66 €/t |
| Wysoki | 15 % | 90 €/t | -36 €/t |
Przerzucenie kosztu na klienta możliwe tylko przy długoterminowych kontraktach indeksowanych.
Jak negocjować cenę z dostawcą spoza UE?
Wprowadź klauzulę „CBAM pass-through”. Dzięki niej koszt certyfikatu przechodzi na sprzedawcę.
Czy CBAM wpłynie na wybór inkoterms?
Tak. Wybieraj DDP, by kontrolować cenę certyfikatu już w momencie zakupu.
Kiedy opłaca się szukać dostawcy w UE?
Gdy różnica ceny z CBAM przekracza 8 %. Wtedy zakup w UE eliminuje certyfikat.
Koszty CBAM nie podlegają odliczeniu VAT.
CBAM a VAT przy imporcie – jak poprawnie ustalić podstawę opodatkowania i uniknąć podwójnego opodatkowania
CBAM a VAT oddzielają się w deklaracji. Art. 30a VAT mówi, że podstawa obejmuje wartość celną, cło i akcyzę, lecz nie certyfikat. CBAM-fee-excludes-VAT-base, więc importer musi wyłączyć certyfikat z VAT.
Certyfikat CBAM a VAT nie podlega. Wyrok TSUE C-288/19 potwierdza, że opłata środowiskowa nie jest składnikiem ceny towaru. Nie możesz doliczyć certyfikatu do podstawy VAT.
JPK_V7 import surowców wypełniasz kodem importu 13. W polu 24 wpisujesz wartość celną bez certyfikatu. Powinieneś zachować SAD i fakturę jako dowód.
Podwójne opodatkowanie CBAM grozi karą 30 % podstawy. Błąd wynika z włączenia certyfikatu do VAT. Możesz skorygować JPK w ciągu 4 miesięcy.
- Certyfikat CBAM
- Opłata za przedłużenie terminu
- Koszty magazynowania poza cłem
- Koszty frachtu po przyjeździe do UE
- Ubezpieczenie transportu po wejściu na terytorium UE
| Błąd | Skutek | Sposób korekty |
|---|
| Certyfikat w VAT | Kara 30 % | Korekta JPK_V7 |
| Błędny kod CN | Zły wskaźnik emisji | Korekta raportu CBAM |
| Brak SAD | Brak dowodu | Uzupełnij dokument |
| Zły kurs walut | Różnica w VAT | Korekta deklaracji |
Termin korekty JPK_V7 wynosi 4 miesiące od dłuższej strony.
Czy mogę odliczyć VAT od certyfikatu CBAM?
Nie. Certyfikat nie podlega VAT, więc nie ma naliczonego podatku do odliczenia.
Jak zaksięgować CBAM w ERP?
Użyj konta 40- bez VAT. W opisie podaj numer transakcji CBAM-Registry.
Błędne włączenie CBAM do podstawy VAT grozi karą 30 %.
Praktyczny checklista importera 2025 – 12 kroków do bezproblemowego importu stali objętej CBAM
- Zweryfikuj dostawcę pod kątem możliwości dostarczenia danych emisyjnych.
- Uzyskaj deklarację producenta zawierającą emisję CO₂ na jednostkę produktu.
- Oblicz certyfikaty wg emisji i planowanej wielkości importu.
- Zarejestruj konto w CBAM-Registry i uzyskaj EORI.
- Zawrzyj klauzulę CBAM w kontrakcie z dostawcą.
- Przygotuj dokumenty SAD z prawidłowym kodem CN.
- Złóż raport kwartalny do KE w terminie 1 miesiąca po kwartale.
- Kup certyfikaty do 31 stycznia 2027 r.
- Zaksięguj bez VAT na koncie 40-.
- Wypełnij JPK_V7 z wartością celną bez certyfikatu.
- Archiwizuj dokumentację przez 10 lat.
- Aktualizuj dane po każdej zmianie dostawcy.
| Krok | Odpowiedzialny | Deadline |
|---|
| Weryfikacja dostawcy | Zakupy | Styczeń |
| Dane emisyjne | Compliance | Marzec |
| Zakup certyfikatów | Finanse | 31 I |
| JPK_V7 | Księgowość | 25 II |
| Archiwizacja | Administracja | CIĄGŁA |
Spedytor powinien otrzymać kopię checklisty, by dołączyć właściwe dokumenty do SAD.
Co zrobić jeśli dostawca nie udostępni danych?
Użyj wartości domyślnych KE, ale tylko do 2027 r. Następnie zmień dostawcę.
Czy mogę korzystać z default values w 2025?
Tak, ale tylko do 2027 r. Po tym terminie wymagane są rzeczywiste dane.
Jak archiwizować dokumentację?
Przechowuj pliki w ERP i kopie papierowe przez 10 lat. Używaj nazw plików z numerem partii.
Importer-complies-with-CBAM. Checklist-ensures-deadline. Report-reduces-penalty-risk.
